بسم الله الرحمن الرحیم
السلام علیک یا صاحب الزمان
تحلیل روانشناختی سرود سلام فرمانده
از ابتدای انقلاب به فراخور موقعیت و زمان سرودهای بسیاری تولید و اجرا میشد ولی با گذشت ده ها از انقلاب و با وجود بار بسیار منفی اجتماعی و دهه ها تهاجم سنگین فرهنگی کسی تصور نمی کرد یک سرود اینگونه بتواند همه گیر شود . بله عده ای به درستی موفقیت این کار را از عنایت حضرت و خلوص تولید کنندگان آن می دانند ولی در کنار این مسئله خود این سرود هم قابلیت قرار گرفتن در این جایگاه را داشت. آنچه بیان میشود وجه تمایز و برتری این سرود و لحاظ مسائل و ظرایف روانشناختی این سرود در مقایسه با سرودهای دیگر هم ارز این کار میباشد .
اکنون که مقداری از بار هیجانی و شوق آغازین لذت بردن از این سرود فاصله گرفته ایم ، وقت آن است که وجه تمایز و لحاظ مسائل روانشناختی آن را مدّ نظر قرار دهیم تا از این پس بتوان در این سطح کارهای قابل و ارزشمندی تولید نمود تا ذره ای پاسخگوی نیاز معنوی ملت ایران و مسلمانان جهان و تمام آزادی خواهان و حق طلبان باشد.
بله اولین امتیاز این سرود خلوص تولید کنندگان آن بود ، در شرایطی که همه خود را به مرکز کشور و یا به منابع حکومتی میرسانند تا از این طریق تحت حمایت قرار گیرند ، این گروه در یکی از شهرهای کشور توانست کار فاخری تولید کند بدون حمایت از سازمان و یا نهادی ، این خلوص اثر روانشناختی دارد ، اصطلاح هرچه خالصتر ، پاکتر ، یعنی هرچه خالصتر باشی به حقیقت هم نزدیکتر می شوی ! و شفاف تر میتوانی حقیقت را ببینی و از آن سخن بگویی و خروجی داشته باشی ! از لحاظ روانشناختی هرچه خالصتر در این مورد یعنی اینکه می توانی بهتر نیاز اصلی را ببینی و تشخیص دهی . در بسیاری از نقاط کشور مخصوصا در مناطقی که مدرنیته و سبک غربی درحال گسترش روز افزون است ، زندگی تبدیل به جنگ بقا شده است ، همه میجنگند تا باقی بمانند ، می جنگند تا عقب نمانند ، گویا قطار زندگی از ریل اصلی خود خارج شده است ! همه به دنبال یک منبع حمایتی از سمت نظام و دولتها و ارگانها و سازمانها یا از طرف اشخاص و سرمایه داران هستند ! و در عمل هم بدون تعارف خودمان هم اسیر این جریان شده ایم و سبک زندگی اصیل ایرانی اسلامی در خود ما کمرنگ تر شده است ، اینجاست که این احتمال تقویت میشود که هرکس از این مرکزیت فاصله داشته باشد ، احتمالا بیشتر میتواند خود را به سبک ایرانی اسلامی گذشته نزدیک بداند و خلوص خود را حفظ نماید ! چندسال است که عزیزان و مداحان دغدغه مند تهران و دیگر شهرستانها که عاشق این نظام و ولایت هستند عاشقانه دغدغه تولید محتوای به روز و مردم پسند را دارند و تولیدات دلنشینی هم داشته اند ولی مثلا به دلایل مختلف تولیدات آنها بر محور روضه و توسل به اهل بیت علیهم السلام بوده ، انگار ترسی از بیان این محور وجود دارد که این نظام و رهبری تحت اشراف حضرت صاحب الزمان قرار دارند و گویا این حلقه مفقوده ما بوده که مهدویت را همراه با این نظام ببینیم و بیان کنیم ، این مسئله یکی از چیزهایی است که اهل معنا و معرفت نسبت به انقلاب و حضرت مهدی عجل الله به آن اعتقاد دارند ، گرچه عزیزان دیگر هم همین اعتقاد را دارند ولی گویا مسائل مختلف اجازه نداده است که بتوانند بر همین محور(یعنی مهدویت انقلابی) تولیدات موثری داشته باشند ، گرچه این محور در بین تولیدات فرهنگی وجود داشته ولی یا کار قوی و قابل ی نبوده و قوّت کیفی لازم را نداشته و یا بعضاً از طرف افرادی پشتیبانی شده است که وصل به سازمانها و نهادها و ارگانها بوده اند و پس زمینه کارشان آن خلوص لازم را نداشته زیرا همواره از پس هر برنامه ای به دنبال پرکردن رزومه کاری بوده اند نه دغدغه خالصانه عاشقانه بدون هیچگونه امید به امتیازهای بعدی !
نکته ای که اشاره شد ، نسبت به انتخاب موضوع مهدویت انقلابی در مقایسه با موضوع روضه و توسل در تولیدات دیگر عزیزان ، مسئله مهمی است ، روضه و توسل در جایگاه خود بسیار ارزشمند است یعنی شرایط خاص میخواهد ، در زمان و مکان مخصوص میتواند گیرایی و پذیرش داشته باشد ، ولی مهدویت در تمام شرایط و در تمام زمانها و مکانها میتواند قابلیت پذیرش داشته باشد چون یک بحث فرا ملّیتی است و اعتقاد تمام انسانها می باشد . پس به راحتی و برای هر مکان و زمانی قابلیت پذیرش دارد .
نکته دیگر راجع به همین موضوع ، تطبیق محتوا و مضمون با موضوع می باشد ، مثلا وقتی موضوع مهدویت انتخاب شده است ، مضمون هم باید کاملا تحت همین مسئله باشد و وحدت خود را در کل سرود حفظ نماید. همانطور که در سلام فرمانده شاهد آن بودیم. این از لحاظ روانشناختی به مخاطب کمک میکند به راحتی بتواند تمرکز خود بر موضوع را حفظ نموده و برای مغز سنگین نباشد که بخواهد با چند موضوع درگیر شود ، مثلا در تولیدات دیگر از دهه نودی یا دهه هشتادی بودن سخن گفته میشود ، زندگی و سبک غربی آنها نمایش داده میشود ، از روضه و توسل و عشق به اهل بیت سخن گفته میشود ، در عین حال به دنبال تایید گرفتن و دیده شدن هم هستند ، چندین موضوع که برای ربط دادن اینها به یکدیگر ذهن باید چالشهای متنوعی را بگذراند و این باعث فعالیت ناخود آگاه فکری در پاسخگویی به کشف و تطبیق ارتباط با این مسائل باعث خستگی مخاطب می شود و از همه گیر بودن آن می کاهد ، به همین خاطر شاهد این هستیم که عموم مخاطبان بجای متن های متنوع و مملو از مطالب به دنبال متن های بسیار کوچکی هستند که فقط یک محتوای مشخص و ساده داشته باشد…
نکته دیگر در تطبیق مضمون و محتوا با موضوع این نکته نیز حائز اهمیت است که وقتی مضمون ذیل توسل و روضه تعریف میشود ، آهنگ و ملودی نیز باید غمگین باشد و این مسئله مخاطبین را به شدت کم میکند زیرا مخاطب خاص و شرایط ویژه می طلبد و نمی تواند برای همه و در تمام حالات قابلیت پذیرش داشته باشد ، از این رو بود که در سبک قدیمی هیئات و روضه ها از آهنگ و نغمه حماسی که متضمن شجاعت و انگیزه آفرینی بود استفاده میشد ، یعنی از گوشه ها و دستگاههای موسیقیایی که کاربرد حماسی یا شور داشت برای روضه خوانی محرم استفاده میکردند تا هرکسی درهرحالتی که بود با شنیدن این نوا به شعف آمده و همراه این کاروان روضه گردد… همان چیزی که در سلام فرمانده شاهد آن بودیدم ، ریتم حماسی و قدرتمند و مملو از انرژی و متضمن ایثار و امید فراوان و البته یادی از عزیزترین از دست دادگان. (عهد می بندم حاج قاسمت بشم…)